منطقه اژه
ترکیه
آرامگاه مریم مقدس - باسیلیکای سنت جان - معبد آرتمیس، افس - دهکده شیرینجه شورای افس (431 میلادی) بر این باور بود که مریم مقدس سالهای آخر زندگی خود را در حوالی افس سپری کرده است. یوحنای رسول از افس، به سراسر آسیای صغیر سفر کرد. با بازگشت به قرون تاریخی میبینیم که اولین زائران در آناتولی، کیبله الهه را پرستش میکردند. بعدها این الهه با آرتمیس الهه یونان ادغام شد و در آرتمیسون بزرگ به عنوان آرتمیس افسی مورد احترام قرار گرفت و زائران را از سراسر منطقه مدیترانه جذب کرد. این فرقههای باستانی با الهههای زن، بعداً در پرستش مریم، مادر عیسی که گمان میرود آخرین سالهای زندگی خود را در افس گذرانده، بازتاب یافت. سنت یوحنای رسول در تپه ایاسولوک در شهر سلجوق، جایی که یک کلیسای چشمگیر توسط ژوستینیان امپراتور بیزانس در قرن 6 ساخته شده، به خاک سپرده شد. بر اساس این باور، مریم همراه با سنت جان وارد افس شد و آنها سالهای آخر زندگی خود را در این محل گذراندهاند. هنگامی که کشیشهای لازاریست این خانه را در که در ورای چشمانداز آنه کاترین امریش قرار داشت، کشف کردند، متوجه شدند که اهالی دهکده مجاور آن یعنی شیرینجه، قرنها "خواب مریم مقدس" را در این مکان جشن میگرفتهاند. امروز میتوان از خانه مریم مقدس که در مجاورت آن چشمه مقدس و دیوار تاریخی آرزوها قرار گرفته، بازدید کرد.
میراث بجای مانده از دین یهود در ازمیر همراه با سنتهای دینی و عبادی مذهب سفاردی و سبک معماری کنیسههای الهام گرفته از اسپانیای قرون وسطایی، ویژگی منحصربهفرد خود را دارند. ازمیر تنها شهر جهان است که دارای مجموعهای از کنیسهها با سبک معماری خاص و غیرمعمولِ به جای مانده از قرن شانزدهم است. برخی از این کنیسهها در مجاورت یکدیگر هستند و مجموعه معماری منحصر به فرد تاریخی را ایجاد میکنند. از 33 کنیسه ساخته شده در قرون گذشته در ازمیر، تنها هشت مورد آنها تا به امروز باقی مانده است و در اطراف منطقه بازار تاریخی کمرآلتی، در منطقه معروف به هاورا سوکاغی (خیابان کنیسه)، برای بازدید عموم باز هستند. این کنیسهها که تماشاییترین در نوع خود بوده و بیشترین تأثیر معنوی و فرهنگی را در بین جوامع دیاسپور یهودی در قرون 17 و 18 داشتهاند، شاهدی زنده بر تاریخ جامعه یهودیان در ازمیر هستند. کنیسههای ازمیر با برنامه ابتکاری بینالمللی موسوم به "پروژه ازمیر" با حمایت مقامات محلی و جامعه یهودی ازمیر، در حال بازسازی و مرمت هستند. محله یهودیان ازمیر در ایکیچشمهلیک بین کادیفهقلعه، باسمانه و خیابان هاورا واقع شده بود و بعداً در قرن نوزدهم به مناطق کاراتاش، گوزتپه و قرنطینه گسترش یافت. تعداد اندکی کورتیجو (خانههای ویلایی داخل مزارع) در منطقه ایکیچشمهلیک، محل استقرار ساکنان یهودی سفاردی ازمیر، در حال بازسازی هستند. کورتیجو در ازمیر به اتاقهایی گفته میشد که اطراف یک حیاط مشترک ساخته میشدند و فقیرترین اعضای جامعه سفاردی مهاجر از اسپانیا به ازمیر در آن اقامت میکردند. هر خانواده در یک اتاق جداگانه رو به حیاط زندگی میکرد و از خدمات عمومی محل مانند آشپزخانه، حمام و چاه آب به طور مشترک استفاده میکردند. کنیسههای سفاردی کمرآلتی که بازدید از آنها برای عموم آزاد است، بیکور هولیم، بت هیلل، سنیورا، شالوم و کنیسههای الغازی و بِت اسرائیل در کاراتاش هستند.
آناتولی وطن فیلسوفانی است که پدر علم و علوم انسانی مدرن هستند. در میان این سرزمینها، ایونیا در سواحل دریای اژه شرقی و شهر باستانی میلتوس در آسیای صغیر در رتبه اول قرار دارد. تالس از میلتوس، اولین فیلسوفی است که میگفت طبیعت را به عنوان منبعی برای رفع نیازهای روزانه خود و نه برای رضای خدایان میبیند. او اولین کسی بود که طبیعت را به عنوان وسیلهای برای یادگیری توصیف کرد. شاگرد او آناکسیماندر و شاگرد آناکسیماندر، آناکسیمنس از میلتوس، راه وی را ادامه دادند. آنها سعی کردند منشأ و ساختار جهان را به روشی منطقی توضیح دهند. آناكسیماندر اولین نفری بود كه معتقد بود زمین بدون اتصال به هیچ تکیهگاهی، در فضا معلق است. هراكليوس اهل افس، جهان را در جرياني مداوم ديد و تصورش بر اين بود كه آتش، نظم اساسی جهان است و دائماً خود را دگرگون میكند اما هميشه ثابت میماند. آناكاگاسوراس كه در كلازومنای متولد شد، جهان را به عنوان مخلوطی از مواد اولیه فاسدناپذیر توصیف کرده است، جایی که تغییرات ماده هرگز به دلیل وجود مطلق یک ماده خاص ایجاد نمیشود، بلکه بیشتر به دلیل برتری نسبی آن نسبت به سایر مواد است. به گفته وی، این عقل است که باعث انتقال جهان از هرج و مرج به کیهان میشود. با رهبری هرمیاس آتارنیوسی، برده سابق ایوبولوس، بانکدار بوتینیایی و دانشجوی سابق آکادمی افلاطون، یک مدرسه فلسفه در آسوس تأسیس شد. هرمیاس بسیاری از فیلسوفان و طبیعتگرایان از جمله ارسطو و گزنوکرات را که از آکادمی افلاطون در آتن میشناخت، به آسوس دعوت کرد.
کتاب مکاشفه یوحنا و یا وحی به یوحنا که شامل نامههایی به هفت کلیسای آسیای صغیر است، موقعیت جغرافیایی ترکیه امروزی را نشان میدهد. هر نامه، همانطور که مسیح اعلام کرده و توسط سنت جان رسول ضبط شده، پیروزیها و شکستهای کلیساهای دریافتکننده را اعلام میکند و به هر جماعتی هشدار میدهد که باید توبه کنند. هفت کلیسای مکاشفه از جمله جوامع اولیه مسیحیان در آسیای صغیر بود. این هفت کلیسای خاص ممکن است برای دریافت پیام آخرالزمانی مسیح انتخاب شده باشند زیرا در امتداد یک مسیر تجاری دایرهای شکل گرفته بودند که پرجمعیتترین و بانفوذترین مناطق اسکان را گردهم آورده بود. هر هفت کلیسای مکاشفه در منطقه اژه در غرب ترکیه واقع شدهاند. افس (سلجوق- افس / ازمیر) اسمیرنا (ازمیر) پرگامون (برگاما / ازمیر) تیاتریا (آکحصار / مانیسا) ساردیس (صالحلی / مانیسا) فیلادلفیا (آلاحصار / مانیسا) لائودیسیا (دنیزیلی)
هومر، نویسنده بزرگ حماسههای ایلیاد و ادیسه، اهل ازمیر بود. نام ازمیر در دوران باستان اسمیرنا بوده است. از وی با نام ملسیگنس (پسر ملس) نام برده میشد. بنا به روایات، غاری که (پسر رود ملس) برای نوشتن اشعارش در «ن اقامت داشته، در نزدیکی رود ملس که از شهر ازمیر میگذرد واقع بوده است. هومریون، بنای یادبودی که به یاد این شاعر ساخته شده، در ساحل این رودخانه واقع است. علیرغم اینکه هومر یکی از مشهورترین شاعران جهان است، اطلاعات اندکی در خصوص وی در دست داریم. اگرچه او یک داستانسرای ماهر است، ولی در مورد زندگی خودش چیزی بیان نکرده است. به دنبال ردپای قهرمانان ادیسه در تروا، در ساحل دریای اژه میتوان به آثاری از ایلیاد برخورد کرد. خرابههای کلاروس، مرکز کاهنان دوران باستان، در نزدیک شهر ساحلی اؤزدره در استان ازمیر واقع شده است. این مرکز مذهبی در کلاروس از معبد و آیین مقدس آپولو، محلی که به آن آپولو کلاریوس میگفتند، تشکیل شده بود. در دوران باستان، پیشگویی به اندازه آنچه در دلفی و دیدیم وجود داشت، دارای اهمیت بود. اولین اطلاعات در مورد پیشگویی در کلاروس به شکل سرودهای هومری به قرن 7 قبل از میلاد برمیگردد. اینها مجموعهای بود از سی و سه شعر گمنام منسوب به هومر که به گفته برخی محققان، در همان منطقه کولوفون متولد شد.